Mama is het spuugzat!

Wanneer een moeder tijdens de zwangerschap te maken krijgt met Hyperemesis Gravidarum (HG), heeft dat niet alleen impact op haarzelf. Het hele gezin voelt mee. Voor reeds in het gezin aanwezige kinderen kan het verwarrend en soms zelfs beangstigend zijn om te zien dat mama zo ziek is. Ze begrijpen vaak niet wat er gebeurt, en hebben weinig houvast om hun gevoelens te plaatsen.

Juist daarom schreef ik het kinderboek ‘Mama is het spuugzat!’, een verhaal dat kinderen op een eenvoudige en herkenbare manier uitlegt wat HG is en wat dit betekent voor hun gezin.

Wat betekent HG voor kinderen?

• Onzekerheid en zorgen: Kinderen zien dat mama vaak in bed ligt, niet kan spelen of soms zelfs in het ziekenhuis moet zijn. Dat kan gevoelens van angst of verdriet oproepen.
• Veranderde rolverdeling: De andere ouder of andere mantelzorgers nemen vaak meer taken op zich. Voor kinderen kan dit verwarrend zijn: waarom doet mama niet meer wat ze vroeger deed?
• Gemis van aandacht: Het kind kan ervaren dat er minder ruimte is voor de eigen behoeften, simpelweg omdat mama ziek is en de andere ouder druk bezig is met zorgen.
• Onbegrip: Zonder uitleg kunnen kinderen denken dat de baby in mama’s buik de oorzaak is van haar ziekte, wat schuldgevoelens of boosheid richting het ongeboren broertje of zusje kan geven.
• Spel als spiegel: Jonge kinderen verwerken hun ervaringen vaak in spel. Het komt regelmatig voor dat ze met een emmertje rondlopen en doen alsof ze moeten spugen – precies zoals ze mama zien doen. Voor kinderen is dit een normale manier om grip te krijgen op wat er gebeurt. Voor moeders kan het echter confronterend zijn om hun eigen ziekte zo weerspiegeld te zien.

Omgaan met confronterend naspelen

Wanneer kinderen het ziek-zijn van hun moeder naspelen, kan dat voor moeders heel heftig zijn. Toch is dit spel een gezonde manier voor kinderen om hun ervaringen te verwerken. Het helpt hen om emoties te begrijpen en een plek te geven. Voor ouders kan het steunend zijn om dit spel te erkennen en er kort woorden aan te geven, zoals: “Ik zie dat jij doet alsof je moet spugen, dat komt omdat mama dat vaak moet doen.”

Daarmee bevestig je hun beleving zonder het te veroordelen. Als het te zwaar voelt, kan het helpen om het spel voorzichtig te sturen richting iets luchtigers, bijvoorbeeld door samen te bedenken wat mama wél fijn vindt of door het emmertje te gebruiken in een ander spel. Zo blijft er ruimte voor verwerking, maar wordt het minder beladen.

Hoe helpt het boek?

Het boek ‘Mama is het spuugzat!’ kan helpen wanneer je HG hebt of hebt gehad:

• Eenvoudige uitleg: Het verhaal van Max laat zien dat mama ziek is door HG, en dat de baby daar niets aan kan doen. Dit geeft kinderen duidelijkheid en rust. Maar het laat ook duidelijk zien dat mama weer beter wordt en dat het niet iets blijvends is.
• Herkenning: Kinderen herkennen hun eigen gevoelens in Max. Dat maakt het makkelijker om erover te praten.
• Verbinding: Het boek kan samen gelezen worden door ouders en kinderen, waardoor er ruimte ontstaat voor gesprek en troost.
• Voorbereiding: Ook gezinnen die weten dat HG bij een volgende zwangerschap weer kan optreden, kunnen het boek gebruiken om kinderen alvast voor te bereiden.
• Verwerking na de zwangerschap: Wanneer mama bevallen is en het broertje of zusje geboren is, kan het oudere kind nog steeds regelmatig het boek erbij pakken. Dat is vaak een teken dat de maanden ervoor nog niet volledig verwerkt zijn. Voor ouders kan dit pittig zijn, omdat zij die periode misschien het liefst achter zich laten. Voor het kind is het juist belangrijk om er opnieuw woorden en beelden bij te krijgen. En ook voor ouders zelf geldt dat verwerking tijd kost. Het boek kan daarom voor alle gezinsleden een hulpmiddel zijn om samen terug te kijken, gevoelens te erkennen en stap voor stap verder te gaan.

Voor ouders en zorgverleners

Het boek is niet alleen waardevol voor kinderen, maar ook voor ouders, mantelzorgers en professionals:

• Handvatten voor gesprek: Het biedt taal en beelden om een moeilijk onderwerp bespreekbaar te maken.
• Inzicht in impact: Het maakt zichtbaar dat HG niet alleen een medische aandoening is, maar ook een gezinsprobleem dat aandacht verdient.
• Bron van steun: Zelfs al helpt het maar één kind om zich minder alleen te voelen, dan is mijn doel al bereikt.

Waarom aandacht voor HG in het gezin belangrijk is

Onderzoek laat zien dat ingrijpende gebeurtenissen bij ouders invloed kunnen hebben op kinderen. Hoewel er nog weinig specifiek bekend is over HG op dat gebied, weten we dat de ziekte een grote impact kan hebben op het gezinsleven. Door kinderen serieus te nemen in hun beleving, ook wanneer ze dit bijvoorbeeld naspelen in hun spel, kunnen we hen beter ondersteunen en veerkracht meegeven.

Met ‘Mama is het spuugzat!’ wil ik bijdragen aan die steun. Het boek maakt HG bespreekbaar, geeft kinderen houvast en helpt gezinnen samen door deze moeilijke periode heen.