Trauma en EMDR

(triggerwarning: er worden in onderstaand blog diverse trauma’s genoemd en EMDR sessies beschreven)

Trauma

Trauma kan door verschillende dingen ontstaan. De meest bekende is door een acute schokkende gebeurtenis. Denk bijvoorbeeld aan dat je een ongeval meemaakt of een andere bedreigende situatie. Maar ook langdurige, herhaalde stress kan trauma’s opleveren. En dan hoef je echt niet alleen te denken aan misbruik of mishandeling, fysiek of emotioneel. Het meemaken van een zwangerschap of bevalling kán ook traumatisch zijn. En ja, ik benadruk het nog maar even: het KAN traumatisch zijn. Het betekent niet automatisch dat het dat ook altijd gaat zijn.

Voor mij persoonlijk waren mijn zwangerschappen inderdaad traumatisch; ik kreeg te maken met de aandoening hyperemesis gravidarum ofwel HG (overmatige zwangerschapsmisselijkheid en/of overgeven met gewichtsverlies, uitdroging en ziekenhuisopnames tot gevolg). En ook hiervoor geldt: niet elke HG-zwangere ervaart haar zwangerschap als traumatisch. Al ligt het percentage vrouwen met trauma en PTSS klachten na een HG zwangerschap wel hoger dan bij een ‘normale’ zwangerschap.

EMDR

Een van de manieren om trauma te behandelen, is met EMDR therapie. EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) is een therapie gericht op het verminderen van de emotionele lading van pijnlijke herinneringen. Het helpt herinneringen draaglijker te maken. Niet doordat de therapie helpt om je de herinneringen te laten vergeten, maar door de heftige emotionele en lichamelijke reacties van die herinnering te laten verminderen. Tijdens de behandeling wordt de herinnering kort opgeroepen terwijl je tegelijk afleidende, wisselende prikkels krijgt (bijvoorbeeld oogbewegingen, tikjes of geluiden).

Een therapeut waar ik veel mee samenwerk beschreef het principe van trauma en herinneringen als volgt: “Traumatische herinneringen worden uiteindelijk opgeslagen in je lange termijn geheugen. En zo’n herinnering is gekoppeld aan bijvoorbeeld een emotie, een geur, smaak of geluid. In het geval van een trauma ligt er een behoorlijk hoge emotionele lading op. Zodra dat jij in het heden geconfronteerd wordt met iets wat jou aan het trauma of aan die bijbehorende geur, smaak of dat bijbehorend geluid herinnert, komt die emotionele lading in volle sterkte mee naar boven.”

“Tijdens een EMDR sessie haal je zo’n traumatische herinnering van je lange termijngeheugen bewust naar boven, naar je korte termijn geheugen, en dan overschrijven we hem als het ware. Doordat je het brein eigenlijk een beetje afleidt met bijvoorbeeld oogbewegingen, kan die bijbehorende emotie niet in volle sterkte mee naar boven komen. Na afloop van de EMDR sessie gaat die herinnering weer gewoon terug naar je lange termijn geheugen, maar is de emotionele lading als het ware overschreven met een minder sterke emotionele lading. Dus geen CTRL-ALT-DELETE, maar een ‘Opslaan-als’ actie.”

Voorbereiding

Tijdens de voorbereiding op de EMDR, zoekt een therapeut samen met jou naar de herinneringen die voor jou het meest centraal staan op het gebied van jouw trauma. Vaak worden er een drietal herinneringen onder de loep genomen. En als de herinneringen die de klachten veroorzaken gevonden en in kaart gebracht zijn, dan pas vindt de EMDR sessie daadwerkelijk plaats.

De EMDR sessie op zich vond ik persoonlijk niet zo vervelend, omdat het mij meteen opluchting gaf en dat hoor ik vaker terug van cliënten. De voorbereiding daar naar toe, ofwel het praten over wat er nu zo vervelend aan was, dat was inderdaad niet gezellig, maar wel noodzakelijk. Je wilt tenslotte wel de juiste herinneringen behandelen en op die manier je trauma klachten verminderen. Maar de dag dat je zo’n EMDR voorbereiding gepland hebt staan, adviseer ik je om niet al te veel andere dingen in te plannen. Wees lief voor jezelf en houd er rekening mee dat de rest van die dag misschien weer heftigere klachten op kan roepen.

Een van mijn EMDR sessies

Een van de situaties die ik zelf behandeld wilde zien naar aanleiding van mijn zwangerschap, was er eentje waarin ik in de woonkamer had moeten overgeven. In die tijd lag ik veel op bed en was dus al nauwelijks beneden te vinden. Mijn zoontje van toen 2,5 jaar, had mij tot dan toe nooit zien overgeven, omdat hij meestal bij papa beneden was of bij oma of de oppas. Hij legde zijn handje toen op mijn schouder en vroeg of het wel goed ging met mij. Voor mij voelde het verschrikkelijk dat hij mij zo heeft moeten zien en ik was er echt van overtuigd dat het voor hem ook traumatisch was geweest, wat mijn eigen trauma natuurlijk niet hielp.

Na afloop van de EMDR sessie was de nare ervaring een stuk minder naar en kon ik er eigenlijk ook met een positief gevoel naar kijken. Niemand is perfect en niemand kan overgeven tegenhouden. Het is tenslotte een reflex van het lichaam. Reflexen gebeuren onbewust en kun je niet tegenhouden. Achteraf gezien was de reactie van mijn zoon juist heel aandoenlijk. Hij deed lief, zacht en toonde medeleven toen ik me niet goed voelde. Enig idee hoe gek het voelde voor mij toen mijn gevoel van schaamte voor het spugen in zijn nabijheid, omgevormd werd naar trots zijn op mijn ventje? Want hij zag dat mama het moeilijk had en troostte mij.

Werd die overgeefsessie dan een leuke ervaring?!?! Nee natuurlijk niet. Overgeven en zo misselijk zijn, zal nooit leuk worden. Maar ik kon de negatieve emotie die er overheen lag wel verminderen qua impact op mij.

Tanden poetsen

Een van de andere EMDR sessies die ik heb gehad, ging over tanden poetsen. Het verzorgen van mijn tanden was tijdens mijn zwangerschappen vrijwel niet mogelijk. Want zodra ik ook maar enigszins met mijn tandenborstel in de buurt van mijn tanden kwam, dan moest ik al kokhalzen. Een heftige voorbereidingssessie en een EMDR sessie zorgden er voor dat ik nu weer mijn tanden kan poetsen zonder te kokhalzen. Leuk vind ik het nog steeds niet, maar ik kan in ieder geval mijn kiezen achterin ook weer poetsen.

Het zijn dus niet alleen de emotionele reacties die met EMDR aangepakt kunnen worden. Ook de heftige lichamelijke reacties van het lijf, kunnen verminderen als je een traumatische herinnering op de juiste manier met EMDR behandeld.

Waarom ik geen EMDR in mijn consulten verwerk

Zelf ben ik geen EMDR therapeut en dat is een heel bewuste keuze. Ik ben een groot voorstander van EMDR als manier om bepaalde trauma’s te kunnen verwerken, maar traumaverwerking is als babycoach / mamacoach niet mijn dagelijkse bezigheid. Ik ben er van overtuigd dat je een EMDR behandeling daarom beter bij een daarin gespecialiseerde therapeut, psycholoog of psychotherapeut kunt doen. Dus bij iemand bij wie traumaverwerking en EMDR wel dagelijks voorbij komt. Iedereen heeft zijn eigen specialisme en sterke kanten.

Resultaat EMDR

EMDR zorgde er bij mij voor dat bepaalde herinneringen draaglijk werden en dat bepaalde fysieke reacties minder werden. Bijvoorbeeld dat tandenpoetsen, maar bijvoorbeeld ook eten kunnen koken zonder te gaan kokhalzen. Want dat lukte me echt niet tijdens mijn zwangerschappen. Of niet meteen in paniek schieten als ik een keer misselijk ben doordat ik griep heb of teveel gegeten heb. Nee, je bent niet zwanger en het gaat gewoon weer over.

En met herinneringen draaglijk bedoel ik dan dat ze mijn leven niet meer beheersen. Want laten we eerlijk zijn: overgeven en zo ziek, zwak en misselijk zijn, dat wordt nooit leuk. Het zal altijd een nare herinnering blijven. Maar het zit niet meer 24/7 in mijn gedachten en bepaalt niet meer heel mijn doen en laten. En dat kan EMDR bij veel gevallen van trauma bereiken. Wil jij weten of dat in jouw geval ook zo is? Neem dan even contact met me op of ga in gesprek met je eigen zorgverlener.